Lễ hội Tri ân tháng Bảy - Khúc tâm hương bên dòng sông Thạch Hãn
NSSC Quảng TrịĐăng: Cập nhật lần cuối: 12 phút đọc

Mỗi khi tháng Bảy về mang theo những cơn gió Lào rát bỏng cùng làn khói trầm hương quyện tỏa khắp dải đất miền Trung, lễ hội Tri ân tháng Bảy lại trở thành cuộc hành hương tâm linh thiêng liêng của triệu trái tim người Việt. Trên mảnh đất từng đi qua mùa hè đỏ lửa 1972, hàng vạn ngọn nến và hoa đăng lung linh được thắp sáng bên dòng sông Thạch Hãn, gửi trọn lòng biết ơn vô hạn tới những người con ưu tú đã hóa thân vào dáng hình xứ sở.
Cội nguồn lịch sử hình thành lễ hội Tri ân tháng Bảy
Không mang sắc thái hội hè đình đám thông thường, chuỗi nghi lễ tưởng niệm tháng Bảy tại Quảng Trị được khởi nguồn từ chính chiều sâu ký ức bi tráng của dân tộc trong cuộc kháng chiến giành độc lập, thống nhất. Nơi đây được xem là bàn thờ Tổ quốc thiêng liêng, nơi quy tụ linh hồn của hàng vạn liệt sĩ từ khắp mọi miền quê hương.
Ký ức bi tráng của mùa hè đỏ lửa năm xưa
Trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc thế kỷ hai mươi, Quảng Trị là chiến trường ác liệt bậc nhất khi nằm ở vị trí đầu cầu giới tuyến suốt từ sau Hiệp định Giơ-ne-vơ tại đôi bờ Hiền Lương Bến Hải cho đến đại thắng mùa xuân năm 1975. Đặc biệt, cuộc chiến đấu tám mươi mốt ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị trong mùa hè đỏ lửa 1972 (từ ngày 28/6 đến ngày 16/9/1972) đã đi vào lịch sử như một bản anh hùng ca bất tử.
Để giữ vững từng tấc đất thành cổ rộng chưa đầy ba kilômét vuông trước khối lượng bom đạn khổng lồ, hàng vạn chiến sĩ trẻ tuổi đôi mươi đã dũng cảm vượt dòng sông Thạch Hãn giữa mưa bom bão đạn. Nhiều người lính đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng sông và trong lòng đất mẹ, hòa máu xương vào phù sa sông nước để làm nên thắng lợi trên bàn đàm phán Pa-ri và mở đường giải phóng miền Nam. Sự hy sinh cao cả ấy đã biến từng con sóng sông Thạch Hãn thành biểu tượng thiêng liêng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Truyền thống đền ơn đáp nghĩa dịp hai mươi bảy tháng Bảy
Thực hiện lời căn dặn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi chọn ngày 27 tháng 7 hằng năm làm ngày tưởng nhớ công lao các thương binh, liệt sĩ, Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị đã bền bỉ chăm sóc hơn bảy mươi hai nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh. Trải qua nhiều thập niên, các hoạt động dâng hương, thả hoa và lễ thắp nến tri ân nhân dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7 đã kết tinh thành lễ hội Tri ân tháng Bảy với quy mô cấp quốc gia.
Hằng năm, cứ bước sang tháng Bảy dương lịch, hàng triệu lượt cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và thế hệ trẻ từ khắp ba miền Tổ quốc lại tìm về Quảng Trị trên hành trình tri ân nguồn cội. Từ tuyến lửa Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, chiến khu di tích Chiến trường Điện Biên Phủ đến vùng đất Quảng Trị anh hùng, mạch nguồn tri ân ấy đã nối liền quá khứ với hiện tại bằng sợi dây tình nghĩa đồng bào bền chặt.
Không gian tâm linh tổ chức lễ hội Tri ân tháng Bảy
Không gian diễn ra các nghi lễ tưởng niệm tháng Bảy trải rộng khắp hệ thống di tích lịch sử cách mạng và các nghĩa trang liệt sĩ quốc gia trên địa bàn tỉnh. Mỗi điểm dừng chân đều mang kiến trúc trang nghiêm, hòa quyện giữa thiên nhiên trầm mặc và chiều sâu tâm linh.
Quần thể Thành cổ cùng Bến thả hoa sông Thạch Hãn
Tâm điểm lắng đọng nhất của lễ hội Tri ân tháng Bảy tọa lạc tại khu trung tâm thị xã Quảng Trị, bao gồm Đài tưởng niệm trung tâm Thành cổ và cụm công trình Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn. Tại trung tâm Thành cổ, đài tưởng niệm được kiến tạo theo hình tượng nấm mộ chung bằng đất cỏ xanh kết hợp biểu tượng cây đèn mệnh lớn vươn thẳng lên trời cao, dưới chân đài là hành trang người lính với chiếc mũ tai bèo và đôi dép cao su giản dị.
Cách bức tường thành cổ chỉ vài trăm mét về phía Tây Bắc là Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn nằm đối xứng qua dòng nước hiền hòa. Tại cả bến bờ Nam và bến bờ Bắc sông Thạch Hãn, hệ thống lầu chuông đồng, nhà hành lễ, quảng trường tưởng niệm và bậc tam cấp đá dẫn xuống mặt nước được thiết kế hài hòa theo kiến trúc truyền thống. Chính tại những bậc đá ven sông này, chương trình Đêm hoa đăng Thành cổ được tổ chức định kỳ vào các đêm rằm và dịp cao điểm Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7.

Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Đường Chín
Cùng với không gian bên dòng Thạch Hãn, lễ hội Tri ân tháng Bảy còn diễn ra trang trọng tại hai nghĩa trang liệt sĩ quy mô lớn bậc nhất cả nước là Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn (tại đồi Bến Tắt, xã Linh Trường, huyện Gio Linh) và Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 (tại phường 4, thành phố Đông Hà). Nằm giữa rừng thông xanh ngát bên tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn là nơi yên nghỉ của hơn một vạn liệt sĩ từng chiến đấu, mở đường xuyên dãy Trường Sơn.
Trong khi đó, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 lại quy tụ hơn một vạn phần mộ các anh hùng liệt sĩ thuộc bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và thanh niên xung phong từng chiến đấu trên mặt trận Đường 9 và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả. Sự kết nối giữa hai nghĩa trang quốc gia này với hệ thống di tích như địa đạo Vịnh Mốc và khu tưởng niệm tại Vũng Chùa Đảo Yến đã tạo nên một quần thể di sản tâm linh - lịch sử hoàn chỉnh.
- Không gian Thành cổ và sông Thạch Hãn: Bao gồm Đài tưởng niệm trung tâm, tháp chuông và Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn nơi diễn ra Đêm hoa đăng Thành cổ.
- Không gian Nghĩa trang Trường Sơn: Tượng đài chính bằng đá trắng, tháp chuông và các khu mộ liệt sĩ phân theo từng tỉnh thành trên đồi Bến Tắt.
- Không gian Nghĩa trang Đường 9: Cụm tượng đài chiến thắng, nhà tưởng niệm và hàng vạn bia mộ liệt sĩ giữa lòng thành phố Đông Hà.
- Không gian văn hóa bản địa lân cận: Kết nối hành trình tri ân với các làng cổ ven sông nơi lưu giữ thức quà bún hến Mai Xá và đặc sản khoai deo Quảng Bình.
Nghi thức thiêng liêng trong lễ hội Tri ân tháng Bảy
Mỗi nghi thức được cử hành trong chuỗi hoạt động tháng Bảy tại Quảng Trị đều tuân thủ sự trang nghiêm, thành kính, tuyệt đối không phô trương hình thức hay pha tạp yếu tố mê tín. Tiếng chuông đồng, nén tâm hương và ánh sáng hoa đăng hòa quyện tạo nên trường cảm xúc sâu lắng.
Nghi lễ thỉnh chuông đồng và thắp nến tri ân
Mở đầu cho các hoạt động chính của lễ hội Tri ân tháng Bảy là nghi thức thỉnh chín hồi chuông đồng tại tháp chuông Thành cổ, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9. Tiếng chuông trầm hùng ngân vang giữa không gian tĩnh lặng như lời triệu thỉnh linh hồn các anh hùng liệt sĩ trở về chứng giám tấm lòng thành kính của đồng bào cả nước.
Vào đêm cao điểm hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, chương trình lễ thắp nến tri ân đồng loạt diễn ra tại tất cả các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Hàng vạn đoàn viên, thanh niên và cựu chiến binh lặng lẽ thắp sáng từng ngọn nến ấm áp, đặt từng bông cúc vàng và nhành hoa trắng lên mỗi phần mộ liệt sĩ. Dưới ánh nến lung linh phủ kín các sườn đồi, ranh giới giữa người đang sống và những người đã khuất dường như xóa nhòa trong sự giao cảm thiêng liêng.

Đêm hoa đăng Thành cổ lung linh trên dòng sông Thạch Hãn
Nghi thức gây xúc động mạnh mẽ nhất trong lễ hội Tri ân tháng Bảy chính là chương trình Đêm hoa đăng Thành cổ tổ chức tại Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn. Khi màn đêm buông xuống mặt sông lịch sử, những chiếc bè hoa tươi kết hình ngôi sao vàng năm cánh cùng hàng vạn ngọn đèn hoa đăng giấy được các cựu chiến binh, các mẹ Việt Nam anh hùng và người dân nâng niu thả nhẹ xuống làn nước.
Cả một khúc sông Thạch Hãn từng đỏ rực lửa đạn trong mùa hè đỏ lửa 1972 nay bừng sáng ánh nến vàng ấm áp, trôi chầm chậm theo dòng nước xuôi về biển Cửa Việt. Trong tiếng nhạc chiêu hồn tử sĩ, mỗi ngọn hoa đăng trên sông Thạch Hãn trở thành một lời nguyện cầu bình an, tôn vinh sự bất tử của những người lính đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
| Nghi thức tưởng niệm | Địa điểm cử hành chính | Nội dung và ý nghĩa nhân văn sâu sắc |
|---|---|---|
| Lễ thỉnh chuông và dâng hương | Đài tưởng niệm Thành cổ và các nghĩa trang quốc gia | Khởi đầu chuỗi lễ hội Tri ân tháng Bảy, bày tỏ lòng thành kính trước anh linh liệt sĩ |
| Chương trình lễ thắp nến tri ân | Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 | Thắp sáng hàng vạn phần mộ liệt sĩ dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7 |
| Đêm hoa đăng Thành cổ | Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn tại thị xã Quảng Trị | Thả bè hoa và hoa đăng tri ân các chiến sĩ hy sinh trong mùa hè đỏ lửa 1972 |
| Chương trình Khát vọng hòa bình | Quảng trường Giải phóng và sân khấu bên sông | Tôn vinh giá trị hòa bình, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ |
Giá trị nhân văn cao cả của lễ hội Tri ân tháng Bảy
Vượt lên trên nỗi đau thương của chiến tranh quá khứ, chuỗi hoạt động tri ân tháng Bảy tại vùng đất lửa đã định hình một nét văn hóa tâm linh cao đẹp của thời đại mới. Sự kiện khẳng định bản lĩnh nhân nghĩa, thủy chung và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.
Biểu tượng sống động của đạo lý uống nước nhớ nguồn
Giá trị lớn lao nhất mà lễ hội Tri ân tháng Bảy mang lại chính là sự bồi đắp bền vững đạo lý uống nước nhớ nguồn trong đời sống tinh thần đương đại. Mỗi chuyến hành hương về Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 hay mỗi ngọn đèn thả xuống Bến thả hoa đôi bờ sông Thạch Hãn đều là một bài học lịch sử trực quan, chạm tới trái tim của thế hệ sinh ra trong hòa bình.
Qua những câu chuyện kể trực tiếp của các nhân chứng từng đi qua mùa hè đỏ lửa 1972, thế hệ trẻ hôm nay thấu hiểu sâu sắc rằng sự bình yên của đất nước từ vùng di sản thiên nhiên Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng đến kinh thành Đại Nội Huế đều được đánh đổi bằng máu xương của cha anh, từ đó hun đúc ý thức trách nhiệm dựng xây quê hương giàu đẹp.
Lan tỏa thông điệp hòa bình từ mảnh đất thiêng Quảng Trị
Không dừng lại ở sự tưởng niệm quá khứ, lễ hội Tri ân tháng Bảy còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về giá trị của hòa bình và lòng nhân ái. Từ một vùng đất từng bị hủy diệt nặng nề nhất bởi bom đạn, Quảng Trị hôm nay mở rộng vòng tay đón bạn bè muôn phương về dự Đêm hoa đăng Thành cổ và lễ thắp nến tri ân dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7 với tinh thần khép lại quá khứ, hướng tới tương lai hòa bình, hợp tác.
Nhằm gìn giữ và truyền tải chuẩn xác các giá trị lịch sử, văn hóa thiêng liêng của vùng đất này, chuyên trang Quảng Trị NSSC đã số hóa đồng bộ hệ thống thông tin bách khoa về các lễ hội cách mạng và quần thể di tích tưởng niệm trên địa bàn tỉnh.
Khi những ngọn hoa đăng cuối cùng nhẹ nhàng hòa vào dòng chảy mênh mang của sông Thạch Hãn, dư âm thiêng liêng của lễ hội Tri ân tháng Bảy vẫn còn ngân vang mãi trong tâm thức mỗi người dân đất Việt. Ngọn lửa tri ân bất diệt được thắp lên từ mảnh đất Quảng Trị anh hùng sẽ luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc, soi sáng hành trình gìn giữ hòa bình và phát triển bền vững của Tổ quốc hôm nay.
NSSC Quảng Trị
quangtri.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Quảng Trị.
Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Quảng Trị.
Bài liên quan
Cà phê Khe Sanh - Tinh hoa hương vị trăm năm trên cao nguyên đất đỏ Hướng Hóa
Cà phê Khe Sanh là đặc sản bảo hộ chỉ dẫn địa lý trên cao nguyên đất đỏ bazan Hướng Hóa với dòng cà phê chè Arabica thơm hương hoa quả tự nhiên và hậu vị ngọt sâu.
Hồ tiêu Quảng Trị - Tinh hoa hạt vàng đen cay nồng trên miền đất đỏ bazan
Hồ tiêu Quảng Trị là đặc sản bảo hộ chỉ dẫn địa lý quốc gia trồng trên đất đỏ bazan Vĩnh Linh, Cam Lộ, Gio Linh với hàm lượng piperin và tinh dầu thơm vượt trội.
Khoai deo Quảng Bình - Thức quà dẻo mật kết tinh từ nắng gió miền cát trắng
Khoai deo Quảng Bình là đặc sản trứ danh vùng cát trắng Hải Ninh được chế tác từ khoai lang đỏ ủ ráo nhựa, luộc chín thái lát và phơi dưới nắng gió Lào tự nhiên.



